Rulman ya da Yuvarlanma elemanı nedir?

Rulman ya da yuvarlanma elemanı, rulmanlı yatakların iç ve dış bilezikleri arasında yuvarlanarak en az sürtünme ve kayıpla iş yapmasını sağlayan makine elemanlardır. Sürtünme katsayısının rulmanlı yataklarda rulmanlar sebebiyle düşük olması, kaymalı yataklara göre rulmanlı yatakların en önemli üstünlüğüdür.

Rulmanlar bilya, makara, masura veya iğne şeklinde olabilir. Rulmanlı yataklar içinde kullanılan rulmana göre isimlendirilirler.

Rulmanlı yatak

Fransızca’da “yuvarlanma” anlamındaki Roulement kelimesi, zamanla Türkçede “rulman” olarak kullanılmıştır. Rulmanlı yatak ya da yuvarlanmalı yatak (İngilizce rolling bearing, Almanca wälzlager), iç ve dış bilezikleri arasında bulunan yuvarlanma elemanları (rulmanlar) sayesinde minimum sürtünme ile millerin veya aksların istenen yöndeki hareketlerine müsaade eden, istenmeyen yönlerdeki hareketlerini de engelleyen, yataklardır.

Rulmanlı yataklar; iç bilezik, kafes, rulmanlar (bilya, makara, masura veya iğne olabilir) ve dış bilezikten oluşur.

Rulmanlı yatak tipleri

Rulmanlı yataklar da kaymalı yataklar gibi öncelikle radyal yataklar ve eksenel yataklar olmak üzere ikiye ayrılır. Ancak radyal rulmanlı yatakların bazı çeşitleri bir miktar eksenel yük de taşıyabilmektedir.

Kaymalı yatak

Kaymalı yatak (İngilizce: journal bearing veya bushing, Almanca: gleitlager), iki makine elemanı arasındaki dönel izafi hareketi kayma hareketi ile sağlayan yataklardır. Rulmanlı yataklar, bünyelerindeki yuvarlanma elemanları sayesinde dönel izafi hareketi yuvarlanma hareketi ile sağlarlar.

Yatak (makine elemanı)

Yatak (İngilizce: bearing, Almanca: lager), birbirleriyle temas eden ve izafi hareket yapan iki makine elemanı arasındaki bağlantıyı ve izafi hareketi minimum sürtünme kaybıyla sağlayan, kendisine etki eden kuvvet ya da kuvvetlerin doğrultusundaki izafi hareketlere müsaade etmeyen ve bu kuvvetlerin gövdeye iletilmesini sağlayan makine elemanlarıdır. Üzerine herhangi bir yük gelmeyen yataklara kılavuz yatak adı verilir.